ENDÜSTRİYEL TASARIM ve REKABET OLGUSU

Tasarımın sosyal, kültürel ya da ekonomik çeşitli faydalarından söz edilebilir. Ancak bu çalışmada daha çok tasarımın ekonomik ve ticari faydası üstünde durulmaktadır. Tasarım kesinlikle ticaretin önemli bir aracıdır ve endüstriyel ürünlerin ticari değerini arttırmaktaki yeteneği açısından analiz edilmelidir. Archer’a2 göre ticari açıdan bakıldığında tasarım artı değer sağlayacak koşulların tanımlanmasıdır (Cooper ve Press, 1995). Tasarım, bir firmanın stratejisini belirleme ve güçlendirmekte önemli bir rol almaktadır. Yenilikçi ürün geliştirmenin bir firmanın başarısında oldukça önemli olduğu çoğu kaynakta belirtilmektedir. (Lorenz, 1986; Walsh ve diğ., 1992; Cooper 2000). (2 Archer, B., 1976. A new approach to Britain’s industrial future: Design, Lecture notes, Royal Society of Arts. England (Cooper ve Press, 1995’ten alınmıştır)) Günümüzde endüstriyel tasarım aktivitesi ürün geliştirme ve üretimi çerçevesinde ele alınmaktadır. Dumas (2000) endüstriyel tasarımın etkilerini şöyle özetlemektedir: • Stil özellerinin ötesinde çözüm üreten ürünlerin yaratılması. • Yeni teknolojilerin entegrasyonu ve uygulanması. • Yeni pazarlara ulaşılması ya da yeni pazar yaratılması. • Yeni marka yaratma ya da mevcut markanın korunması ve geliştirilmesi. Anlaşılacağı gibi tasarım çalışmaları gerek var olan ürünlerin kullanıcı talepleri doğrultusunda iyileştirilmesi ya da geliştirilmesi, gerekse yeni teknoloji ya da yeni konseptlerin insan hayatına ürün olarak girmesinde oldukça aktif bir rol üstlenmektedir. Ayrıca endüstriyel tasarımın firmalara getirdiği ticari faydalardan da söz edilebilir. Dumas (2000) bu faydaları şöyle özetlemektedir: • Ürünlerin rakip ürünlerden farklılaştırması, • Firmanın rekabet gücü kazanması, • Ürünün katma değerinin arttırılması, • Üretim, stok, bakım gibi maliyetlerin azaltılması, • Firma ya da ürünün markalaşması, • Güncel ihtiyaçlara modern ve doğru çözümler üreterek firma ve markanın da güncel kalması, • Günümüzde önemi giderek artan yenilikçilik ve yaratıcılık olgusunun en önemli bileşenlerinden biridir. Tasarımın bir rekabet gücü olarak değerlendirilebilmesinde önemli etkenlerden biri tanımı içinde yer alan yenilikçilik ve yaratıcılık unsurlarıdır. Er ve Er’e göre (2000) “Üretici bir firmanın ticari başarısı pazardaki müşteri ihtiyaçlarını en kapsamlı şekilde saptama ve bu ihtiyaçlara karşılık gelecek yeni ürünleri hızla ve makul bir maliyetle geliştirme yetenekleriyle yakından ilişkilidir. Tasarım Yeni Ürün Geliştirme olarak adlandırılan bu sürecin merkezi unsurudur”. Tasarımın bir diğer tanımı da teknoloji ve bilginin insanların kullanabileceği ürünlere dönüştürüldüğü süreç olmasıdır. Bu tanım çerçevesinde de tasarım, yeniliğe ulaşmada önemli bir faktördür. Firmaların yenilik yaratma çalışmaları daha çok AR-GE ve teknolojik yenilik üzerinedir ve temel araştırmaların ticari başarı şansı olan ürünlere dönüştürülmesi, diğer bir deyişle yenilik (inovasyon) sürecinin merkezini oluşturan tasarım ihmal edilmektedir. Oysa yenilik sadece teknolojik yenilikle sınırlı değildir. Var olan teknolojilerin yeni ihtiyaçlar ve pazarlar için yeni ürünlere dönüştürülmesinde tasarım asli unsurdur ve kalite ve teknoloji gibi temel bir rekabet faktörüdür. Tüketici ihtiyaç ve beğenilerine uygun ürünlerin geliştirilmesini hedefleyen tasarım etkinliği, pazar ihtiyaçlarına dayanmayan yenilik odaklı ürün geliştirme etkinliklerinden ticari olarak daha fazla başarı şansına sahiptir. (Er, Ö., 2001) Walsh ve diğerleri (1992) tasarımın yenilik getirmekteki ve firmaların rekabet etme güçlerini geliştirebilmelerindeki önemini vurgulamaktadır Firmaların Rekabetçiliklerini Geliştirebilecekleri Üç Yol (Walsh ve diğ. 1992) Ürün Yeniliği Kullanıcılara, özgün nitelikler ya da performans özelikleri sunan yeni teknolojilere, malzemelere, buluşlara ve tasarım fikirlerine dayalı yeni ürünlerin piyasaya sürülmesi. İyi Ürün Tasarımı Teknik olarak yenilikçi olmasalar bile, tüketicilere performans, görünüm, dayanıklılık, ergonomik özellikler vs. açısından artı değer sunan ürünlerin tasarlanması ve geliştirilmesi. Böyle ürünler aynı zamanda üretim maliyetlerinde de düşüş sağlama potansiyeline sahiptir. Süreç Yeniliği Yeni ya da iyileştirilmiş üretim yöntemleri yolu ile yüksek maliyetli ürünlerin rekabetçi maliyetlerle imalatı. Tasarımın yukarıda sayılan faydalarının temel hedefi ürünlerin pazarda rekabet edebilmelerini kolaylaştırmaktır. Rekabet ise daha çok bir ürünün fiyatıyla ya da fiyat kalite oranıyla belirlenmektedir. Rekabette ürünün fiyatı oldukça önemlidir. Rasyonel bir tüketiciden diğer tüm özellikleri aynı olan iki ürün arasından ucuz olanını tercih etmesi beklenir. Ama fiyatları aynı olan iki üründen birinin tercih edilmesi gerektiğinde ürünün kalite ve tasarımı başta olmak üzere farklı etkenler kararını etkiler. Ürünün seçilmesindeki etkenler farklılık göstermekle beraber, ürünlerin fiyatının dışındaki sembolik değerlerinin önemi artmaktadır. Cooper ve Press’e (1995) göre tasarım bu etkenlerin en önemlisidir. Er (2001) üretici firmaların sayısının artışı, ürün cins ve özelliklerinin çeşitliliği, tüketicilerin giderek farklılaşan ihtiyaçları ve artan kalite ve performans beklentilerini küreselleşme ve hızlı teknolojik değişim paralelinde değerlendirerek, firmaların rekabet gücünün belirlenmesinde tasarım gibi fiyat dışı unsurların öneminin arttığını vurgulamaktadır. Ürün tasarımı a şamasında verilen kararlar, sonuç ürünün piyasadaki satış fiyatını etkilediği gibi, satış sonrasında kullanım sürecinde ortaya çıkabilecek (tamir, bakım masrafları vb.) maliyetleri de etkiler. Yapılan birçok araştırma ile tasarım çalışmalarının firmaların rekabet etme gücünü ve ekonomik başarısını arttırdığını ortaya konulmuştur. Design Innovation Group (DIG) tarafından 1980’lerde İngiltere’de yapılan “iyi tasarım ve iş başarısı” konulu bir araştırmada, İngiliz plastik endüstrisindeki 8 tasarım bilinçli firma ile tasarıma tutucu yaklaşan temsili 28 tipik firmanın ticari performansları karşılaştırılmıştır. Araştırma sonucunda tasarımın farkında olan şirketlerin klasik şirketlerden birtakım ekonomik göstergelerde daha başarılı oldukları görülmüştür.

Share this Post